Znaczenie roku 70 oraz “milczenia” Pawła o ziemskim Jezusie.

Do kwestii Mk 10,18 wrócę w osobnym wpisie. Interpretacja tej wypowiedzi Jezusa pokazuje, że w tej debacie mamy poważne trudności ze stosowaniem metody historycznej.

Teraz tylko dwa problemy poruszone przez p. Dariusza w poście: Ortodoksja czy “inna ewangelia” – ocena szans historycznych:

 

Katastrofa 70 roku nie zmieniła biegu głównych nurtów interpretacji osoby i dzieła Jezusa, tak jak przeorała dogłębnie judaizm palestyński, który w czasach Jezusa był silnie związany z kultem świątynnym albo wyrażał się w jego alternatywnym formach wspólnot esseńskich.

Pojawienie się jerozolimskich uczniów Jezusa w Pelli może być zestawiane ze zgromadzeniem w Jabne tylko w ograniczonym zakresie – jak p. Dariusz to napisał – ze względu na pewne podobieństwo podań o tych dwóch miejscach. Jednak te ośrodki nie cieszyły się podobnym prestiżem. W chrześcijaństwie palestyńskim i dla jego oddziaływania na diasporę większe znaczenie miały prześladowania ze strony judaizmu odrzucającego Jezusa niż wydarzenia lat 66-70. Z jednej strony te prześladowania powodowały rozproszenie znaczących liderów wspólnoty jerozolimskiej, z drugiej zaś – wzrost znaczenia wspólnoty w Antiochii. To pozycja tego ośrodka razem z oddziaływaniem syryjskich wspólnot na chrześcijaństwo (także nie-Pawłowe) może być porównywana ze zgromadzeniem w Jabne i z jego wpływem na judaizm. Tę dominującą pozycję Antiochia zdobyła już przed 70 rokiem.

Pisma Pawła pokazują, że nowe znaczenie świątyni i kultu nie wynikało z jego przerwania w 70 roku, ponieważ już prawie dwie dekady przed jej zburzeniem pojawia się idea duchowej świątyni (1 Kor 1 Kor 3,16-17; 6,19; sam Chrystus jest porównywany do ofiary za grzechy w 2 Kor 5,21).

 

Wyznawcy Jezusa są zwolnieni z przestrzegania przepisów prawa Mojżeszowego nie tyle z powodu przykładu samego Jezusa, danego przez Niego podczas Jego ziemskiej działalności, ile dzięki owocom śmierci i zmartwychwstanie Jezusa, które jako jedyne przynoszą zbawienie/usprawiedliwienie.

Odwoływanie się do doświadczenia paschalnego, a nie do przekazu o ziemskim Jezusie, nie musi oznaczać nieznajomości tradycji znanej z synoptyków. Tej możliwości dowodzą dwa miejsca w Dziejach Apostolskich.

1) W wystąpieniu Piotra brak odwołania się do sporów Jezusa z przeciwnikami (Dz 15,7-11). Piotr, tak jak jest przedstawiony w Dziejach, przecież mógł się powołać na przykład Jezusa: kontrowersje w Galilei (Łk 5,17–6,5) czy epizod w materiale własnym (Łk 14,1-6). Takiego odwołania brak. Dlaczego? Przykład Jezusa mógł mieć znaczenie w okresie ziemskiej działalności, natomiast wydarzenia paschalne dały o wiele mocniejszy argument: zbawienie zależy wyłącznie od łaski Jezusa Chrystusa (Dz 15,11).

2) Podobnie przed braćmi w Jerozolimie Piotr tłumaczy się nie przykładem Jezusa, który udawał się do domu setnika (Łk 7,1-10), ale nakazem Zmartwychwstałego i ponownym doświadczeniem darów Ducha (Dz 11,16-17).

Niepowoływanie się przez Pawła na działalność ziemskiego Jezusa nie oznacza więc braku dostępu do tradycji synoptycznej. Również jego osobiste spotkanie ze Zmartwychwstałym miało tę samą wartość, co doświadczenia paschalne uczniów Jezusa.

To ogromne znaczenie paschy jednak nie zakrywa całkowicie ziemskiego Jezus w tekstach Pawła:

1. Urodzony jako człowiek i Żyd (Ga 4,4)

2. Pochodzący z rodu Dawida (Rz 1,3)

3. Zwracający się do Boga apostrofem Abba w modlitwie (Ga 4,6; Rz 8,15-16)

4. Nauczający z władzą na temat rozwodu (1 Kor 7,10), utrzymania głoszących Ewangelię (1 Kor 9,14; 1 Tm 5,17)

5. Cytuje słowa Jezusa nad chlebem i kielichem (1 Kor 11,23-25)

6. Łączy śmierć Jezusa z celebracją paschy (1 Kor 5,7)

7. Przypisuje odpowiedzialność za śmierć sprawującym władzę (1 Kor 2,8), która miała miejsce za Poncjusza Piłata (tradycja po-Pawłowa w 1 Tm 6,13)

8. Jezus był poddany upokorzeniom (Rz 15,3 cytuje Ps 69,9: „Chrystus nie szukał tego, co było dogodne dla Niego, ale jak napisano: Urągania tych, którzy Tobie urągają, spadły na Mnie”)

9. Żydzi są odpowiedzialni za śmierć Jezusa (1 Tes 2,14-16)

10. Jezus był ukrzyżowany (1 Kor 1,23; 2 Kor 13,4; Flp 2,8; Ga 3,1)

11. Jezus został pogrzebany (1 Kor 15,4; Rz 6,4)

12. Zmartwychwstanie jest przedmiotem doświadczenia wielu naocznych świadków ukazywania się Zmartwychwstałego (1 Kor 15,4-7), również samego Pawła (1 Kor 9,1; 15,8; Ga 1,15-16).

 

Komentarze

Przeglądasz debatę akademicką. Aby zobaczyć komentarze, przejdź do dyskusji nad tekstem.